Feb 20

Bánh nậm

Bánh nậm

 

Hôm tết Trung thu của hội DVF tổ chức tôi thấy trong các loại bánh được các chị làm ủng hộ để bán gây quỹ quyên góp có một thứ bánh dẹp dẹp, hình chữ nhật, gói bằng lá chuối xanh.

 

Ở nhà mẹ tôi chẳng bao giờ kêu cái tên cúng cơm oai phong lẫm liệt “Trần Vũ Dũng” của tôi cả mà chỉ gọi nheo nhéo là thằng “ngọa triều” bởi tôi lười như hủi, ăn cũng mẹ hầu đến tận miệng. Vì thế khi thấy một cô ngồi bóc cái bánh “dẹp dẹp” toàn lá là lá tôi cũng tò mò quan sát xem ăn bánh ấy thì mất hết bao nhiêu thời gian. Quả thật “ngọa triều” như tôi thì không tài nào ăn nổi chiếc bánh được bọc bằng rất nhiều lớp lá chuối ấy. Tôi lân la kiếm cách làm quen vì, của đáng tội, cái cô đang bóc bánh ấy trông xinh đáo để.

banhNam2

– Bánh này sao nhiều lá thế hả em ?

Cô ta ngẩng lên nhìn tôi, tay vẫn tiếp tục lột từng lớp lá. Ôi, cái cặp mắt đen tròn y hệt như lời thơ của Giang Nam “Có cô bé nhà bên nhìn tôi cười khúc khích, mắt đen tròn, thương quá đi thôi” mà tôi mới nghe các em lớp tiếng Việt đọc trên sân khấu.

– Thì bánh lá mà anh …

Tôi vốn quen tính hay trêu con gái:

– À, tức là bánh chỉ có lá thôi hả ?

Cô ta đã bóc đến lớp lá cuối cùng và bánh lộ ra một lớp bột trắng, ở giữa có màu cam cam.

– Bánh này ở quê em gọi là bánh nậm, anh ăn thử xem, ngon lắm !

banhNam3

Thật là cám ơn hội DVF, cám ơn các em lớp tiếng Việt và nhất là cám ơn cái chị gói bánh lá. Tôi không bao giờ mơ được hưởng một cái tết Trung thu ở xứ đức mùa thu lá vàng rụng xơ xác này, nói chi được mời ăn một chiếc bánh kiểu “ngọa triều” tức là chỉ cần chấm chiếc bánh vào chén nước mắm và cho vào miệng thưởng thức.

Cái “cô bé nhà bên” vừa tiếp tục bóc chiếc bánh kế tiếp vừa thao thao kể về xuất xứ chiếc bánh “dẹp dẹp”. Thì ra bánh lá này có dính dáng với sông Hương. Ngày xưa người ta họp chợ cạnh bờ sông cho tiện việc chuyên chở thông thương. Bánh gói lá chuối được bày bán ở chợ cạnh sông. Rồi người địa phương gọi bánh này là “bánh Nậm Hương” tức là bánh bán ở ven sông Hương cũng như Nậm Tà là sông Hồng, Nậm Tè là sông Đà, Nậm Má là sông Mã, Nậm Khoóng là sông Mê Kông. Chuyện bánh nậm của cô ta làm tôi nhớ giống như chuyện bánh mì “sandwich” bắt nguồn từ lão già John Montagu, bá tước Sandwich đệ tứ. Lão mê đánh bài, nảy ra sáng kiến kẹp thịt giữa hai lát bánh mì để một tay có thể cầm bánh mì ăn trong khi tay kia vẫn tiếp tục chơi được bài.  Những người chơi bên cạnh thấy vậy có vẻ tiện nên cũng gọi món ăn “giống như Sandwich”, để họ có thể vừa cầm thẻ bài của mình, vừa ăn mà không hề sợ bẩn tay. Thế là từ đó bánh mì sandwich ra đời.

Chẳng nhẽ cứ ăn ké bánh “cô bé nhà bên” mãi thì còn ra thể thống gì nữa nên tôi bèn móc hết phiếu ra mua đủ các loại bánh hôm ấy có bày bán. Nào là bánh bèo, bánh dầy, bánh cam, bánh khúc, bánh bao, bánh bột lọc, bánh dẻo, bánh nướng. Bánh “tây“ thì có bánh tổ ong, bánh táo, bánh bò “tây“ (tôi tự đặt tên cho bánh này vì hình dáng nó giống như bánh bò của Việt nam, nhưng ăn thì là vị … bơ sữa đức).

banhNam4

Các chị bán hàng trêu tôi:

– Anh Dũng hôm nay “xộp” nhỉ ?

Tôi ra vẻ cao thượng võ lâm:

– Thì ủng hộ các em lớp tiếng Việt làm việc từ thiện mà ! 

“Cô bé nhà bên” có vẻ “cảm động” vì lòng “bác ái” của tôi nên cả đêm tết Trung thu hôm ấy cô ta luôn ở cạnh bên tôi. Còn tôi thì thỉnh thoảng lại bắt gặp những ánh mắt ganh tị của các chàng hình như vẫn còn đang mình đơn bóng chiếc. Cái “cô bé nhà bên” kể tôi nghe là để có một đêm Trung thu cho cộng đồng người Việt ở Aachen và vùng phụ cận các em lớp tiếng Việt phải tập dợt khổ cực thế nào, các chị nấu nướng công sức ra sao v.v.

Giương cặp mắt đen tròn cô ta thăm dò:

– Năm sau anh giúp chúng em một tay nhé ?

Đương nhiên tôi gật đầu như máy. May mà mẹ tôi hôm đó bị cảm lạnh nên ở nhà không đi chứ không thì “ngọa triều” sẽ lộ tẩy. À, mà không phải chỉ có tôi có cái tên biểu lộ được xuất xứ của mình đâu nhé ! Cái “cô bé nhà bên” ấy cũng có một cái tên rất đặc biệt: Tôn Nữ Nậm Hương.

Thật là may em không phải sinh quán ở sông Đà.

Aza Lee

Trung Thu 2012

Feb 15

Xin Phép Cán Bộ

Xin Phép Cán Bộ
Thục Khanh

Số là cái nhà tù mà K bị nhốt ở Năm Căn giống như cái “chuồng khỉ” vậy. Họ xây “chuồng” bằng những cây đước cách nhau cỡ 1 gang tay để “họ” có thể đứng ngoài quan sát được tù nhân. Cửa “chuồng” luôn được khoá chặt, chỉ mở cửa 3 lần 1 ngày thôi. Một lần lúc sáng sớm để tù nhân ra ngoài …”xả bầu tâm sự” ! Còn 2 lần kia là trưa & chiều để lãnh cơm.
Mỗi sáng trước khi ra ngoài thì tù nhân phải sắp hàng bên trong rồi mỗi lần được ra cỡ 10 người. Người nào đứng đầu phải “xin phép” cho cả đoàn luôn. Tên bộ đội ngồi trên gác cao bắt người đứng đầu phải xin phép như vầy:” Xin cán bộ cho tù nhân đi cầu “. Vì tên bộ đội ngồi tuốt trên cao nên hắn bắt mình phải nói cho lớn để ra oai. Vì phải xin phép phiền phức như vậy nên không khi nào K muốn đứng đầu hết vì sợ mình “lỡ miệng” nói sai gì thì tiêu. Vậy mà nhiều khi có chị bị …”líu lưỡi” vì run nên xin phép như sau:”Xin tù nhân cho cán bộ …đi cầu “!! Khi mà nói lộn như vậy thì chị đó cũng run nhưng cũng không dám nói lại vì sợ tên đó để ý rồi “đì”. Nhưng tên bộ đội đó không nghe được hay không để ý mà những tù nhân lại cười rinh rích. Sau mấy lần như vậy mà không nghe tên bộ đội nói gì nên mấy chị lại cố ý nói ngược để chọc mấy tên đó. Vậy là bà con được 1 chầu cười đỡ buồn.
Bây giờ nghĩ lại thấy mình hồi đó thật vô tư, chuyện gì cũng có thể đùa giỡn được, đúng là “điếc không sợ súng “.
Thục Khanh
01/20/2013

Feb 15

Tản mạn hoa đào

Tản mạn hoa đào
 Aza Lee
Tôi sinh ra và lớn lên ở Sài Gòn nên hình ảnh ngày Tết đối với tôi là những cành mai vàng rực rỡ . Thậm chí nhà tôi cũng có trồng một cây mai Tứ Quý. Mỗi độ xuân về ba tôi lại cặm cụi cắt cành, tỉa lá để có những chùm bông mai thật to, rộ lên vào sáng mồng một. Nhưng tôi không thích hoa mai cho lắm, có lẽ vì màu hoa rực rỡ quá, chọi hẳn với màu đỏ của mấy câu đối Tết và màu lá dong của bánh chưng xanh. Từ ngày còn bé tôi đã mê hoa đào. Ở miền nam không có hoa đào. Mẹ tôi học trường sư phạm đào tạo giáo viên tiểu học Đà lạt nên tôi vẫn nhớ mãi những cành đào dại mọc trên con đường đèo đi đến
Phố núi cao, phố núi đầy sương
Phố núi cây xanh trời thấp thật buồn
Anh khách lạ đi lên đi xuống
May mà có em đời còn dễ thương …
(Thơ : Vũ Hữu Định – Phổ nhạc: Phạm Duy)
Những cành đào dại này hoa chỉ phơn phớt hồng, cánh hoa nhỏ và thưa, cành thì uốn lượn đủ kiểu trông rất lạ mắt. Nó làm tôi quên đi nỗi sợ hãi khi phải đi qua những ngọn đèo quanh co, vực sâu hun hút nhìn không thấy đáy. Nhưng tôi chỉ được ngồi trên xe đò ngắm mà thôi chứ chưa hề được cầm một cành đào dại trong tay.
Ông ngoại tôi hay kể tôi nghe về quê hương đất bắc mà trong trí óc non nớt của tôi nó xa lắc xa lơ tôi không thể nào tưởng tượng ra nổi. Nhưng tôi lại hình dung ra được một cảnh chợ hoa với màu hồng thắm của những cành đào trong mấy tấm hình đen trắng đã ngã sang vàng ố mà ngoại tôi còn lưu lại. Mấy chuyện kể của ngoại tôi luôn có bóng dáng hoa đào trong đó. Tôi có lần dám hỏi ngoại có thầm thương trộm nhớ cô gái Hà thành nào không (bà ngoại tôi quê ở Nghệ An) thì bị ngoại tôi cú một phát vào đầu đau điếng.
Ông ngoại tôi rất phong kiến nên dù di cư vào nam đã lâu ngoại tôi vẫn giữ những phong tục ngày tết ở miền bắc như phải có nồi thịt đông ăn với dưa chua, chè kho, bóng xào v.v… Chỉ có hoa đào là ngoại tôi chịu chết, không kiếm được ở đâu ra. Ngoại tôi nói rằng ngoại không phải là dân chơi hoa nên cũng không sành về đào lắm, nhưng hoa đào ở “miền bắc xa lắc xa lơ không tưởng tượng ra  nổi” của ngoại có lẽ xuất xứ từ bên Trung Hoa nhưng chắn chắn không phải là hoa đào có nguồn gốc ở xứ Phù Tang vì Tàu và Nhật vốn không ưa nhau thì hoa đào Nhật không thể chấp cánh bay qua Tàu được. Còn Nhật với Mỹ thì tuy quan hệ có bị trục trặc vì mấy quả bom nguyên tử ở Hiroshima và Nagasaki nhưng không có hiềm khích dân tộc nên Nhật sẵn sàng tặng Mỹ vài cành anh đào đem về làm kiểng ở thủ đô Hoa Thịnh Đốn.
Ngay cả ở Đức lễ hội hoa anh đào của đất nước mặt trời mọc đã từ lâu trở thành một phần trong nền văn hóa của họ. Hàng năm vào tháng năm ở vài thành phố như Hamburg, Düsseldorf người Đức và người Nhật sinh sống ở đây cùng tổ chức ăn mừng lễ hội hoa đào kèm theo nhiều hoạt động văn hóa khác.
Tuy không có cảnh rừng đào núi Phú sĩ nhưng ta thấy như đang ở Nhật bản với các món Sushi, các môn võ thuật Judo, Karate, Sumo, nghệ thuật bắn cung Kyudo, hay những người hóa trang thành Samurai, Manga v.v. Lễ hội bao giờ cũng kết thúc bằng một màn bắn pháo bông thật đẹp trên dòng sông Rhein ở Düsseldorf hay sông Alster của Hamburg.
Tôi chưa có dịp sang xứ Phù Tang để thấm hiểu được ý nghĩa của câu
A flower is a cherry blossom, a person is a Samurai
Nếu là hoa, xin làm hoa anh đào, nếu là người, xin làm một võ sĩ đạo
vì tất cả các loài hoa đều rụng khi đã hoặc bắt đầu tàn, riêng hoa anh đào là loại hoa duy nhất rụng ở độ còn đang tươi thắm, cũng như người võ sĩ đạo sống là phụng sự hết mình và biết chết một cách cao đẹp. Tôi cũng chưa hề đặt chân đến thủ đô Hoa Kỳ để thưởng thức cảnh hoa đào nở bên dòng sông Potamac và cũng chưa thấy hoa đào của Thôi Hộ:
Khứ niên kim nhật thử môn trung
Nhân diện đào hoa tương ánh hồng
Nhân diện bất tri hà xứ khứ
Đào hoa y cựu tiếu đông phong
(Đề Tích Sở Kiến Xứ)
Dịch là
Năm ngoái ngày nầy qua cánh song
Đào hoa phản ánh má ai hồng
Người xưa nay đã về đâu nhỉ!
Chỉ thấy hoa cười trong gió đông
Tôi không là tử sĩ Thôi Hộ vì thấy một tuyệt sắc giai nhân đứng dựa cành đào mà cảm xúc viết bài thơ gài vào cánh cửa rồi bỏ đi để Đào hoa nữ tương tư biếng ăn rồi chết. Thơ văn Trung Hoa nó cao siêu quá, nó xa lạ với tôi quá. Tôi chỉ nhớ những cành đào cười với tôi trên tuyến đường xe đò cao nguyên đèo heo hút gió và hoa đào trong ký ức một thằng bé con về “miền bắc xa lắc xa lơ không tưởng tượng ra nổi” của ngoại nó.
Aza Lee

12/2010

Feb 15

Tuổi hoa niên

Tuổi hoa niên
Aza Lee
Năm Tân Mão muốn viết lăng quăng vớ vẩn về mèo mà nghĩ mãi chả biết viết gì. Lại nhớ có con cháu gái sinh năm Kỷ Mão, tức là năm nay tròn mười ba tuổi ta. Tuổi này nếu ở Việt nam thì vẫn thuộc về tuổi … nhi đồng, cơm ăn còn dính mép, mấy thằng nhóc tì có khi còn ở trần đá banh ngoài đường. Nhưng ở bên Đức này khó mà nói được khi nào … em còn được gọi là “em bé ngoan”
Vì chúng em đi học đều
Đi học em ngồi nghe rất chăm
Cô giáo khuyên đều vâng theo
(Phan Huỳnh Điểu)
và khi nào em bắt đầu bước vào tuổi hoa niên.
Tuổi hoa niên theo như định nghĩa của người Đức có ghi trong bộ luật dân sự đàng hoàng (Bürgerliches Gesetzbuch, BGB) là từ 14 đến 17 tuổi, tức là lúc mà con gái sáng trước khi đi học chải tóc không dưới 20 phút và con trai giọng bắt đầu ồm ồm đổi sang tông “cờ” như … cứng đầu, như .. cãi bướng, gọi với từ chung hay xài là tuổi “teenager”.
Teenager có nguồn gốc từ tiếng Anh, tức là tuổi giữa 13 (thirteen) và 19 (nineteen) vì các con số tử 13 đến 19 trong tiếng anh đều kết thúc bằng chữ “teen”. Do bên xứ âu tây sáng bánh mì bơ sữa, chiều … sữa bánh mì bơ, nên cái đám “tí nị” (teenie) này mới mười hai mười ba tuy không phải đánh quân Nguyên mà cơ thể đã phát triển nhanh còn hơn Phù Đổng. Ở cái tuổi mà ông Phạm duy phán cho là “Tuổi mộng mơ”
Em ước mơ mơ gì, tuổi mười hai, tuổi mười ba?
Em ước mơ em là, em được là tiên nữ
Ban phép tiên cho hoa biết nói cả tiếng người
Ban phép tiên cho người chắp cánh bay giữa trời.
Thật đẹp thay! Thật đẹp thay! Giấc mơ tiên!
thì tôi được nghe ông anh tôi than phiền là đứa con gái mười hai tuổi chỉ ưóc mơ áo khoác hiệu Bench, bà hàng xóm gặp tôi là lải nhải thằng con trai mười bốn tóc nhuộm xanh đỏ bôi keo dựng sừng sững như mào gà, quần mặc xệ lòi xà lỏn v.v.
Không hiểu do thế giới phát triển quá nhanh về cả vật chất lẫn thông tin hay do đó là quá trình tự nhiên của xã hội tân tiến mà cái đám “tí nị” ngày nay khác hẳn lứa tuổi hoa niên của tôi ngày trước. Tôi còn nhớ năm 12 tuổi tôi mới lần đầu được đạp xe đạp đến trường một mình, được bố mẹ “phát” tiền quà sáng vì bắt đầu lên trung học là “nhớn” rồi, không còn sáng nào cũng phải ăn món xôi bắp rẻ tiền mẹ tôi mua của bà gánh hàng rong nữa. Bên này mấy ông bà “tí nị” thì rủng rỉnh điện thoại di động, có đứa còn chơi cả iphone, đi học mà trên đầu cứ lủng la lủng lẳng dây điện để nghe “em bê thai” (MP3), trông cứ như là người của hành tinh khác í.
Mười hai tuổi tôi cũng được phép để tóc dài và từ bỏ hẳn mái tóc “Lên-Ngang-Xuống” theo kiều búp bê nhật bản rất ư là nhi đồng của tôi. Sáng sáng mẹ tôi khi thì thắt thành hai cái bím xinh xinh, có lúc cột lên kiểu đuôi ngựa và không bao giờ mẹ tôi quên điểm lên đó một cái nơ thật to. Hôm nọ ngoài phố tôi đang lầm bầm nghĩ bụng “Quái, con cái nhà ai mà tóc tai xõa xượi che hết cả mặt mũi trông ngứa mắt quá” thì bất chợt nó “há lô” chào tôi. Thì ra là … con cháu gái nhà mình. Cái “mô đen” con ma nhà họ Hứa này cũng được đem lên phim nữa đấy các bạn ạ. Trong phim “Gia đình siêu nhân” (The Incredibles) có cô bé biết tàng hình Violet cũng “chơi” kiểu tóc “màn che” này, có nghĩa đây là một triệu chứng chung của các em “tí nị” chứ không phải riêng gì con cháu gái nhà tôi.
Chưa hết. Ở cái
Tuổi là cây bút thon thon ngọc ngà
Tuổi là sách thơm, trong như ngoài bìa
(Tuổi thần tiên – Phạm Duy)
dù lớp tôi có cả nam và nữ tôi chỉ có chơi với vài bạn cùng phái mà thôi. Ngay cả lưu bút cũng chẳng dám đưa cho mấy thằng con trai cùng lớp vì sợ chúng vẩy mực vào và quan trọng hơn nữa là nếu mà đám bạn gái của tôi khám phá ra rằng tôi có liên quan đến bọn đầu húi cua kia thì chúng nó sẽ tẩy chay tôi ngay. Thế mà con cháu gái nhà tôi bạn bè không biết ở đâu ra, trai gái đủ cả, suốt ngày chít chát trên mạng. Chả biết chúng trao đổi với nhau những gì, chỉ biết ông anh tôi có lúc phát cáu, cắt phăng dây điện. Hỏi han các phụ huynh khác thì mới vỡ lẽ ra rằng có gia đình mỗi lần ông bố bước chân ra khỏi nhà thay vì cắp ô thì ôm cái ổ máy dùng để nối mạng hoặc bỏ vào tủ khóa lại, có gia đình thì máy tính để ở phòng ngủ, muốn vào mạng phải … đánh thức bố mẹ dậy cái đã, chưa kể ông bu bà bu ngồi kè kè bên hông như cai tù ấy. Mới đây tôi còn nghe có mẹo mới là dùng giấy bạc xếp thành hình chóp mũ rồi chụp lên cần ăng-ten của ổ phát sóng WLAN (Wireless Local Area Network, drahtloses lokales Netzwerk), một sáng kiến có một không hai được sinh thành từ sự bất lực trước đà tiến hóa quá nhanh của cộng đồng “tí nị” về lãnh vực Phát-Thông-Nhắn-Nhận tin mà không cần phải ỉ ôi rằng
Ước gì mình đừng ngăn cách
Ước gì nhà mình chung vách
Hai đứa mình thức trắng đêm nay
(Nhớ người yêu – Sáng tác: Hoàng Hoa/Thảo Trang – Ca sĩ: Chế Linh)
Còn một điều cũng nên nói qua là không hiểu bên này quần áo họ may bằng loại vải vóc đặc biệt gì mà đám “tí nị” hễ thay đồ ở đâu là quần áo cứ dính chặt tại chỗ nên chúng nó không thể nhặt đem vất vào trong máy giặt được. Hiện tượng này không phải chỉ tôi thấy ở con cháu gái nhà tôi mà hầu như các đấng sinh thành nào ở đây cũng đều nhất trí cho là đúng cả. Có nhiều gia đình lâu lâu rỗi việc bèn đi thu dọn phòng ốc của dân cư “tí nị” thì phát hiện ra gầm giường chúng nó là nơi thu hồi rác đủ loại, từ giấy kẹo, lon cola đến đồ hộp ăn còn bỏ dở mốc xanh mốc đen cả lên. Chả bù với tôi ngày xưa cứ chiều đến là tôi có phận sự xách thùng rác đi đổ trước khi giúp ngoại tôi nấu cơm. Ăn cơm xong lại được rửa bát. Cứ hai ngày thì lau nhà một lần và khi nào quần áo giặt xong thì đem lên sân thượng phơi.
Chỉ mỗi một điều mà tôi thấy các ông bà “tí nị” này hơn hẳn tuổi hoa niên của tôi ngày xưa. Đó là lòng … tự tin. Phải thành thực mà nói bên âu tây này lòng tự tin là một đức tính cần thiết để đạt được thành công trong cuộc sống đầy bon chen ở đây. Các em “tí nị” tin chắc như bắp, như đinh đóng cột rằng chúng nó … biết hết, hiểu hết, nên đôi khi những lời khuyên răn của cha mẹ cứ khoan thai đi du lịch từ tai này sang tai kia mà không để lại dấu vết gì.
Những ước mơ của các bậc phụ huynh
Tuổi hoa niên, tuổi hoa niên,
Khóm măng non xinh tươi vươn lên
Tuổi hoa niên học cho nên
Xứng đáng công dân hiền
(Minh Kỳ)
tôi thấy sao nó như chuyện khoa học giả tưởng. Thôi thì ta tự an ủi rằng “đáo giang tùy khúc, nhập gia tùy tục”, miễn sao thế hệ “tí nị” bên này ăn đến nơi, học đến chốn là ta cũng mãn nguyện lắm rồi, đòi hỏi một tuổi hoa niên
Tuổi ấu trí tập rèn chí khí
Để mai sau tràn ngập tương lai
Bước vào đời gắng giúp mọi người
Cùng tiến bước vì đất nước
Giữ non sông thương yêu quê hương
có lẽ chỉ mãi là giấc mơ của một người xa xứ như tôi.
Aza Lee (Tố Hồng Bùi)

(12/2010)

Feb 14

Rau muống

Rau muống
(Aza Lee)
rauMuong1
(hình lượm trên net)
Nói đến rau muống thì ai cũng nghĩ đến “việt nam quê hương tôi” vì rau muống là loại rau mà ta thấy nhan nhản ở việt nam từ nam chí bắc, ở đồng quê dưới dạng những ao rau muống xanh rì, ở thành phố qua những bó rau muống dù nằm chất chồng lên nhau ngoài chợ cũng xanh mươn mướt một màu. Rau muống từ lâu đã trở thành một loại rau “dân tộc”:
Anh đi anh nhớ quê nhà,
Nhớ canh rau muống, nhớ cà dầm tương.
(ca dao)
Năm mười sáu tuổi tôi leo lên tàu đi tìm tự do, bỏ lại sau lưng cả trời kỷ niệm và những bó rau muống xanh rì ở chợ Bàn cờ.  Tôi sinh ra và lớn lên ở thành phố, “ao rau muống” chỉ hiện lên trong đầu tôi qua trí tượng tượng bởi những bài văn tả cảnh hay những hình ảnh trên ti vi chứ tôi chưa từng thấy ao rau muống bao giờ. Chúng tôi may mắn được tàu Đức vớt sau ba ngày lênh đênh trên mặt biển và đưa đến tạm trú tại đảo Galang thuộc nước Nam dương (Indonesia) trong khi chờ làm thủ tục đi định cư.
Ở đảo, hàng tuần ba anh em tôi được liên hiệp quốc phát gạo và đồ hộp đủ loại. Gạo thì khỏi nói rồi, đó là một loại gạo mỹ trắng phau, thơm phưng phức. Từ lâu tôi đã quen với bữa cơm pha lẫn khoai lang hay bắp, hoặc tệ hơn nữa là bo bo, vừa ăn vừa nắn lại hàm cho khỏi bị trẹo. Đồ hộp cũng đa dạng lắm, lúc thì thịt bò, thịt heo, có cả cá, rau đóng hộp v.v… Ăn đồ hộp đến tuần lễ thứ ba thì ông anh tôi chịu hết nổi vì bị … táo bón nặng, nổi mụn tùm lum. Có nhiều gia đình lúc đi còn dằn túi được ít đô la nên họ có thể dùng tiền để mua rau tươi của người bản xứ ăn kèm vào những bữa cơm dã chiến. Ba anh em tôi thì ngoài bộ đồ mặc trên người mẹ tôi chỉ đủ sức gói thêm ít lương khô cho chúng tôi mang theo vì cả gia tài đã góp hết vào những chuyến đi vượt biên không thành rồi. Cái khó ló cái khôn. Cái … táo bón đã bắt anh tôi suy nghĩ để kiếm tiền mua rau vì chúng tôi như đã kể ở trên là dân thành thị nên không dám vào rừng hái rau rừng bởi chúng tôi sợ  … chết oan mạng nếu ăn phải loại rau độc. Anh tôi bèn lên cao ủy xin làm thông dịch cho những người việt không biết tí tiếng anh nào để trả lời phỏng vấn. Nhưng cao ủy nói làm ở đây là làm thiện nguyện không lương và hỏi lý do tại sao ổng muốn đi làm. Ổng thành thực khai là vì bị … táo bón triền miên chịu không thấu nên cần tiền mua rau ăn. Ông cao ủy phì cười và nói cái gì chứ cái đó thì ổng giúp được và kêu anh tôi đi làm thông dịch cho ổng rồi ổng sẽ chia cho một ít khẩu phần rau của ổng. Anh tôi ngu gì từ chối dù biết vốn anh ngữ mà mẹ tôi đã bỏ biết bao nhiêu tiền để ổng đi học thêm buổi tối chỉ xứng đáng bằng … nửa bó rau. Buổi chiều sau hôm làm việc đầu tiên anh tôi lững thững đi về barrack miệng huýt sáo rất yêu đời và, như một cô dâu, trên tay anh tôi rạng ngời một …. bó rau muống. Lần đầu trong đời tôi mới nhìn kỹ cành rau muống lúc tôi ngồi cẩn thận lặt từng cọng rau xanh rì trong tay. Khác với rau muống việt nam, rau “cao ủy” to cọng, to lá hơn và đặc biệt là tôi phát hiện ra có cọng còn dính cả rễ và … đất.
– Ngộ quá, em chưa thấy rau muống loại này bao giờ ?
Ông anh tôi xăm soi một hồi rồi kết luận:
– Chắc là rau Nam dương, xứ quần đảo ít nước nên phát sinh ra loại rau muống … đất đó mà.
Rồi ổng phán một câu xanh rờn … rau muống:
– Người Nam dương trồng được thì người Nam ta cũng trồng được.
Thế là chúng tôi cả ba hăm hở ngồi nhặt những cọng rau muống còn rễ rồi đem ra khu đất trống nhỏ phía sau barrack cắm xuống. Ở đảo chúng tôi được phát nước ngọt để uống, còn muốn tắm nước ngọt thì phải ra suối tắm. Các gia đình có đàn ông lực lưỡng thì mấy ông chồng còng lưng đi xách nước suối về trại đổ vào thùng cho các cô, các bà tắm, vừa không sợ bị muỗi đốt vì ở suối muỗi bâu đen kín, nếu tắm ngay tại suối phải tắm thật nhanh, một tay cầm một cái ca để dội nước, tay kia thì … đuổi muỗi, chân tay khoa loạn xị trông cứ như là sơn đông múa võ vậy, vừa không bị “lộ thiên” vì có phòng tắm là bốn miếng tôn quây lại tránh được những ánh mắt … dê xồm của những ông chỉ muốn “em đi về cầu mưa ướt áo”. Tôi thì làm gì được chế độ tắm nước “gánh về” ấy. Hai ông anh tôi cũng có gánh nước tắm nhưng là nước “gánh về” cho mấy cô “người yêu bé nhỏ của anh”. Mười sáu tuổi tôi chưa có người yêu để “phục vụ” tôi mà chỉ có hai ông anh mà tôi phải phục vụ cơm nước dù chỉ là cơm cao ủy, gạo mỹ, đồ hộp. Chẳng những thế từ hôm có vườn rau muống tôi còn có thêm nhiệm vụ gánh nước từ suối về để tưới rau nữa.
Không hiểu vì mát nước suối mát tay tôi mà rau muống chúng tôi lớn nhanh như thổi, cọng nào cọng nấy mập thù lù chứ không mảnh mai như rau muống nước. Chúng tôi chia cho những người cùng ghe. Rồi họ cũng tự trồng. Rồi họ chia cho những người ghe khác. Đứng trên đồi nhìn xuống tôi thấy những luống rau muống xanh nho nhỏ trông như những đốm lang ben trên mặt người thanh niên đang lớn.
Rồi cũng đến ngày người thanh niên trưởng thành và đến ngày chúng tôi rời đảo đi định cư. Tôi không mang theo được một cọng rau muống nào dù chỉ để làm kỷ niệm. Vườn rau được “bàn giao” cho người còn ở lại. Sang bên này tôi không có cơ hội để gieo lại vườn rau muống vì những bó rau bán ở chợ á châu cũng xanh rì nhưng nó không có rễ, không có đất, không có người bị táo bón để khai sinh một loài rau muống … lang ben. Mỗi lần cầm bó rau muống trong tay tôi lại bùi ngùi nhớ những cây rau muống đảo. Rau muống của tôi. Rau muống người vưọt biển.
Aza Lee (Tố Hồng Bùi)
Germany – 06/2009

Feb 14

Mưa Sài Gòn

Mưa Sài Gòn
(Aza  Lee)

 

(hình lượm trên net)

Ở xứ này người ta hay có những bài tả cảnh mùa đông tuyết rơi phủ trắng trên các cành cây thông rất ư là lãng mạn. Tôi sinh ra và lớn lên ở Saigòn, nơi chẳng khi nào có tuyết rơi, cái duy nhất rơi từ trên trời xuống là … mưa. Không biết các bạn còn nhớ mưa Saigòn ra sao không ? Riêng tôi, mãi đến bây giờ tôi vẫn mang ach ách trong lòng một thắc mắc là không hiểu các nhà văn, nhà thơ có một bộ não cấu trúc khác tôi như thế nào mà họ có thể biến những cơn mưa Saigòn thành những bài thi ca cũng không kém phần tình tứ như những bài tả cảnh mùa đông rét căm căm ở nước đức này.
Ngày xưa nhà bà ngoại tôi ở chợ Bàn cờ, khu Nguyễn thiện thuật. Cứ đến mùa mưa là mười lần cả mười, nước mưa cứ tràn vào nhà chẳng đợi ai mời mọc. Mưa Saigon` là mưa nhiệt đới, tức là mưa giông, khi sắp mưa thì trời tối xầm hẳn lại, chỉ một lát sau là đổ mưa như trút. Lúc còn bé tôi hay mong mưa xuống, một phần vì cái nóng ngột ngạt của Sài thành, một phần vì được ra đường tắm mưa thoả thích. Nước mưa mát rượi và đổ xuống ồ ạt, không chảy rỉ rỉ như nước ở cái vòi hoa sen cà tàng nhà ngoại tôi.
Khi tôi vào trung học không còn tắm mưa với lũ bạn hàng xóm nữa tôi mới bắt đầu khám phá ra cái bề trái của những cơn mưa hè Saigòn vì tôi phải phụ bà ngoại những lúc mưa đổ xuống. Phụ gì ư ? Khi trời bắt đầu đổi qua màu xám báo hiệu cơn giông sắp đến là tôi cùng ngoại tôi đi quanh nhà, dùng chổi khua hết những đồ dưới gầm bàn, đi văng, tủ, chạn vv…. Phần hai là khuân những đồ cần tránh thấm nước như thùng gạo, bếp lò … lên những chỗ cao hơn. Rồi tôi có nhiệm vụ “di tản” chú mèo tam thể yêu quý của ngoại tôi lên lầu, không phải vì nó què quặt không đi được mà vì nó không chịu đi tránh mưa, chỉ lo rình rập những con chuột sắp bị nước mưa lùa ra khỏi những chỗ mà ngày thường có ba đần sáu tay nó cũng không tài nào mò vào bắt được. Nhưng lúc này thì ngoại tôi không cần nó thể hiện cái chức năng trời ban cho đấy vì đằng nào thì lũ chuột cũng sẽ chết … đuối khi nước mưa dâng cao, nó lẩn quẩn dưới nhà chỉ làm ngoại tôi mất công vớt nó lên trong tình trạng … ướt như chuột lột mà thôi.
Sau khi đã làm những việc “phòng thủ” thì việc cuối cùng là dùng bao tải, giẻ lau nhà, chặn những khe hở ở các cửa ra vào. Ðây là một việc làm hoàn toàn … tuyệt vọng giống như khi đê sắp vỡ thì người ta mới hối hả dùng những bao cát chất đè lên nhau với hy vọng cỏn con là cản được phần nào sức nước lũ. Khi đã hoàn thành các nhiệm vụ phòng chống thì tôi leo lên đi văng ngồi chờ mưa … tràn vào nhà. Lúc đầu nước mưa còn sạch lắm, có thể nhìn thấy các mẫu gạch hoa trên sàn nhà. Nước càng dâng cao thì càng đục dần vì hoà lẫn với mực nước … cống cũng từ từ dâng theo. Rồi thì sẽ thấy vài chú gián nổi lều bều bên cạnh những vật không chờ lại gặp, không tìm lại thấy, như một chiếc dép cao su cũ đã thất lạc từ lâu, bao ny lon thủng, vài chú lính bằng nhựa của em tôi …
Trưa hè Saigòn ngồi vắt chân thưởng thức cảnh “lụt miệt vườn” (ngoại tôi hay gọi đùa như vậy để so sánh với cái lụt lớn hàng năm ở miền trung bao giờ cũng làm dân tình xất bất xang bang cả) ngẫm nghĩ lại cũng khá thú vị các bạn ạ !!! Với điều kiện bạn … không phải bước chân ra khỏi nhà. Nhà ngoại tôi ở gần một bãi rác công cộng, nước mưa dâng lên cuốn theo hàng loạt rác rến đủ loại, người đi bộ vừa phải bì bõm chống cự với mưa, vừa phải dùng tay gạt ra các thứ rác mà tôi xin mạn phép không tả huỵch toẹt ra đây để các bạn còn đủ can đảm đọc tiếp bài văn tả cảnh “Mưa Saigòn” của tôi.
Ðó là những ký ức của tôi khi nhớ về mưa Saigòn. Mới đây nhận được thư của nhỏ bạn ở Việt nam. Nó viết “…Saigòn dạo này ngày nào cũng mưa nên cũng không nóng lắm. Hôm thứ sáu vừa rồi mưa một trận lớn, tao nghe bọn trong văn phòng nói đến mãi 9 hay 10 giờ tối tụi nó mới lóp ngóp bò được về nhà vì mưa lớn, ngập lụt khắp nơi, xe ô tô, xe gắn máy chết máy kẹt đầy đường, không có chỗ mà đi nữa. Thật là rùng rợn. Mày biết đường phố Saigòn sạch thế nào rồi, nước ngập, rác rưởi trôi lềnh bềnh táp hết vào người. Tao nhớ lại mấy chục năm trước tao bị lội mưa tràn ngập ở đường Nguyễn Thiện Thuật nhà mày rồi, kinh lắm …”
Nếu có ai hỏi tôi:
– Trên cuộc đời này cái gì mãi là vĩnh cửu ?
Tôi sẽ không ngần ngại trả lời :
– Mưa Saigòn

Aza  Lee (Tố Hồng Bùi)
(10/2008)

Feb 14

Cơm Muối Mè

Cơm Muối Mè
Đặng-Đình-Nghĩa

 

(hình lượm trên net)

Khoảng năm 1978/1979 tui đi vượt biên bị bắt ở Vũng Tàu. Trại đó gọi là trại Cựu Chiến Binh gần Ngã 4 Giếng Nước.Vụ của tui khá nghiêm trọng vì dùng vũ khí chống lại khi bị rượt bắt nên bị đưa vào Kỷ Luật, họ nhốt tụi tui (11 người thuỷ thủ) vào trong 2 cái conette (container) loại thùng sắt dùng để vận chuyển hàng hoá xuất nhập cảng. Chiều ngang khoảng 2.5m, dài 3m, cao 2m, cũng may là họ để dưới mái hiên chứ để ngoài trời thì giờ này tui thành BBQ rồi.Tuy vậy nắng biển nên cũng nóng và ngộp lắm. Ban ngày thì nóng, ban dêm sương xuống thì lạnh mà tụi tui mỗi người chỉ có cái wần xà lỏn vì tất cả đồ đạc cá nhân đều bị giữ khi vô kỷ luật .
Tuỳ theo mức độ người vượt biên lúc đó mà mỗi container chứa từ 3 tới 9 người, thường thì mỗi người ở kỷ luật cao lắm là 2 tuần nhưng tụi tui thì bị tới 3 tháng !!! Những lúc đông người, ban ngày trời nóng, ngộp, có người chịu không nổi nên xỉu, họ lôi ra ngoài cho nằm 1 chút rồi cho vô tiếp. Tụi Công An ở đó hay có trò chơi gọi là “Nghe Pháo Giao Thừa ” tức là 1 bọn 5, 7 đứa thi nhau dùng đá , gạch chọi túi bụi vô container, tụi này nằm trong dó nghe gạch đá phang vô vách sắt đùng đùng chỉ biết bịt tai lại thôi. Nhiều khi tụi nó lựa đang giờ tụi tui ăn cơm tụi nó leo lên nóc rồi la lên : “Ê tụi bay ăn cơm với muối mè nè” rồi dùng chân dặm đùng đùng trên nóc cho cát rớt xuống, tụi tui ở trong ráng che cho cát khỏi rớt xuống chén cơm của mình nhưng cũng không tránh khỏi cho nên “cơm muối mè” của tụi tui ăn mặn nước mắt nhục nhằn đau khổ, không giống muối mè của MD muội, không giống muối mè đậu phọng của a Lé …

Đặng Đình Nghĩa
Georgia, 05/2005

Feb 14

Dòng Đời

Dòng Đời 
(hoặc Người Viết Thư Thuê Ở Nhà Bưu Điện Sài Gòn)
(Lê Anh Dũng)

(hình lượm trên net)

     Đọc bài viết về ông Ngộ, người viết thư thuê ở nhà bưu điện, tôi bỗng sinh cảm hứng muốn viết vài dòng về ông.  Ba chục năm ttrước có vài lần tôi chở má của Minh đen bạn tôi gặp ông nhờ làm giấy tờ bảo lãnh đi Pháp.  Ngoài má của Minh đen, ông Ngộ còn giúp dân thành phố viết điện tín bằng tiếng Pháp hay tiếng Việt một cách ngắn nhất để giảm lệ phí.  Hồi xưa ông có đi xe đạp phía trước có cái giỏ sắt, hay xách cặp táp da cũ kỹ đi làm.  Không ngờ ông Ngộ còn sống để còn biết có rất nhiều người viết về ông.
     Ngày xưa, dân trung học cấp 3 trường Lê Quý Đôn thường cúp cua tuỳ hứng, nhất là những buổi sáng tinh sương lành lạnh của những tuần trước lễ Giáng Sinh.  Bọn tôi gồm Tuấn Nguyễn, Liêm mập, Cường con, Bảo đen, Minh luộc, Minh đen, Trí râu, Hưng xì thẩu, … và tôi thường cúp cua sáng sớm đi uống cà phê vòng vòng Saigon.  Một trong các tụ điểm uống cà phê của tụi tôi là cà phê cốc vỉa hè đường Nguyễn Du, bên hông Nhà Bưu Điện thành phố, đối diện bên kia là cửa hông trường Lasan Taberd cũ (nơi tổ chức đại hội nhạc trẻ Trường Kỳ Nam Lộc của thập niên 70).  Từ khu cà phê cốc đó đi ngược về góc Nguyễn Du-Hai Bà Trưng, là nơi lãnh các thùng hàng từ nước ngoài gởi về.  Dân chợ trời tụ tập trước cửa kho hàng, thường chặn người đi lãnh quà hỏi mua quần jean, áo gió, giày Addidas, thuốc tây… nhân viên bưu điện, người đi lãnh quà, dân chợ trời và khách vãng lai thường ngồi uống cà phê ở quán cốc này.  Giữa những đám người ngồi uống cà phê hỗn độn đó, ông Ngộ ngồi một mình, trầm mặc, rất “thiền”, nhấm nháp từng ngụm cà phê trong cái ly thuỷ tinh nhỏ xíu mà người ta thường gọi là “đen nhỏ”.  Năm thì mười hoạ mới thấy ống ngồi với một người bạn già khác.
     Sáng sớm bọn tôi cúp cua đi uống cà phê cốc Nguyễn Du là y như rằng sẽ gặp ông Ngộ ngồi uống cà phê một mình.  Các bạn của tôi đã từng chạm mặt vị công dân lương thiện ấy ít nhất một lần.  Gặp ông tôi chào xã giao, ông chào lại nhưng tôi biết ông chả nhớ tôi là ai.  Thường thì tôi đều nói sơ về ông Ngộ cho tụi Cường, Bảo, Tuấn, Liêm, Minh, Hưng…biết trong trường hợp nào tôi quen ông.  Ông Ngộ dáng gầy xương xương, thường mặc áo trắng cho vào quần, đeo kính cận gọng sắt, xách chiếc cặp da cũ kỹ màu cánh dế, trông ông bình thường như những ông công chức hiền lành an phận khác.  Nhưng chính vì cái dáng vẻ công chức hiền lành tóc muối tiêu, trầm tư như một ông sư đạo hạnh của ông đã lọt vào mắt cú vọ của tôi nên tôi đã có một lần kín đáo ký hoạ dáng ông ngồi… uống cà phê, trong lúc đám bạn của tôi ngồi tán dóc râm ran.  Có lúc ông ngồi uống cà phê mắt nhìn mông lung, khi thì hí hoáy viết lên cuốn tập học trò, có lúc gặp ông ngồi đọc cuốn “Những kẻ khốn cùng” (Les miserables) như thể muốn tìm hình ảnh của mình trong đó.  Rồi quán cà phê bị dẹp do chiếm lề đường trái phép, tôi bắt gặp ông dừng xe đạp trong chốc lát, ngẩn ngơ buồn.

 

     Đường Nguyễn Du có hai hàng me rợp mát.  Mỗi lần gió lớn làm lá me bay lả tả, ông lấy tay che ly cà phê nhỏ, sợ bụi đường và lá me rớt vào.  Ngồi giữa chợ đời bụi trần không sợ nhiễm, nhưng ông lại trân trọng ly cà phê nhỏ đánh đổi bằng mồ hôi và nhân cách của mình.  Trời se lạnh, ông cầm ly đen nhỏ bằng cả bàn tay, như muốn giữ cho ly cà phê lâu nguội, ông trân quý cái khoảnh khắc uống cà phê thú vị của buổi sáng sớm.
     Thái độ điềm đạm từ tốn, ít nói ít cười, ở ông  người ta thấy cái nét bình dị, thật thà của người đồng bằng Nam bộ, nhưng dáng đi cử chỉ giọng nói vẫn là của người Sài thành, không thể lầm được.  Ông Ngộ làm việc rất tận tâm, đắn đo từng chữ từng câu văn bất kể tiếng Pháp hay tiếng Việt, tiền công lại rất rẻ.  Có ngồi nghe ông dịch hay viết thư mới thấy trong cái dáng vẻ khiêm tốn rất bình dân đó là cả một bồ văn chương Việt Pháp.  Má của Minh đen và chắc chắn có rất nhiều khách hàng khác đã rất hài lòng với cung cách làm việc của ông Ngộ từ biết bao nhiêu năm rồi.
     Nước Việt Nam nhiễu nhương, thành phố Sài Gòn bát nháo cần rất nhiều những ông công chức hiền lành, đạo đức, khiêm cung, những người dân thật thà và lương thiện như ông Ngộ.  Thật xúc động thay khi biết được những người công dân như ông Ngộ vẫn còn sống lẻ loi đây đó trên khắp miền đất nước, phục vụ đồng bào bằng tất cả trái tim và nhân cách của người Việt Nam của những thế kỷ trước.
     Vào một ngày đẹp trời năm xưa, lần đầu tiên nghe thằng bạn già Trí râu của tôi ôm đàn hát nghêu ngao bài My Way (Dòng đời) do Paul Anka* viết lời Anh từ lời Pháp “Comme d’habitude”, tôi rất xúc động khi nghe hắn dịch sang lời Việt.  Giờ tôi xin mượn lời bài My Way tặng ông Ngộ, nhất là câu cuối cùng: “I did it my way”.
And now, the end is near;
And so I face the final curtain.
My friend, I’ll say it clear,
I’ll state my case, of which I’m certain.I’ve lived a life that’s full.
I’ve traveled each and every highway;
And more, much more than this,
I did it my way.
Regrets, I’ve had a few
But then again, too few to mention.
I did what I had to do
And saw it through without exemption.I planned each charted course;
Each careful step along the byway,
But more, much more than this,
I did it my way.
Yes, there were times, I’m sure you knew
When I bit off more than I could chew.
But through it all, when there was doubt,
I ate it up and spit it out.
I faced it all and I stood tall;
And did it my way.
I’ve loved, I’ve laughed and cried.
I’ve had my fill; my share of losing.
And now, as tears subside
I find it all so amusing.

To think I did all that;
And may I say – not in a shy way,
Oh no, oh no not me,
I did it my way.
For what is a man, what has he got?
If not himself, then he has naught.
To say the things he truly feels
And not the words of one who kneels.
The record shows I took the blows –
And did it my way!
Yes, it was my way!

Lê Anh Dũng
Vaughan, Ontario
tháng 8, 2012
Page 46 of 46« First...51015...4546